反常积分
\[\displaystyle\int_{1}^{+\infty} f(x)dx\]
- 目标: 掌握定义及敛散性的判断和简单计算.
- 重点: 定义与判断敛散性.
1 什么是反常积分?
- 反常积分分为两类:积分区间是无穷区间(广义积分), 或者被积函数是无界函数(瑕积分)。
2 无穷区间上的反常积分
设函数\(f(x)\)在区间\([a, +\infty)\)上可积,对任意\(t > a\),定义: \[\int_{a}^{+\infty} f(x) dx = \lim_{t \to +\infty} \int_{a}^{t} f(x) dx .\]
若该极限存在且有限,则称反常积分\(\int_{a}^{+\infty} f(x) dx\)收敛;否则称其发散。
同理,可定义:
下限为负无穷的反常积分: \[ \int_{-\infty}^{b} f(x) dx = \lim_{t \to -\infty} \int_{t}^{b} f(x) dx\]
双向无穷限反常积分: \[ \int_{-\infty}^{+\infty} f(x) dx = \int_{-\infty}^{c} f(x) dx + \int_{c}^{+\infty} f(x) dx, \] \(c\)为任意实数,需两个积分均收敛.
3 无界函数的反常积分
若函数\(f(x)\)在点\(x=a\)的任一邻域内无界(\(a\)为瑕点),且在\((a, b]\)上可积,定义: \[ \int_{a}^{b} f(x) dx = \lim_{\varepsilon \to 0^+} \int_{a+\varepsilon}^{b} f(x) dx. \]
若极限存在且有限,则称瑕积分\(\int_{a}^{b} f(x) dx\)收敛;否则发散。
若瑕点为\(x=b\),则定义: \[ \int_{a}^{b} f(x) dx = \lim_{\varepsilon \to 0^+} \int_{a}^{b-\varepsilon} f(x) dx. \]
4 反常积分的收敛性判断
设\(f(x), g(x) \geq 0\),且在\([a, +\infty)\)上可积,若\(0 \leq f(x) \leq g(x)\):
- 若\(\displaystyle\int_{a}^{+\infty} g(x) dx\)收敛,则\(\displaystyle\int_{a}^{+\infty} f(x) dx\)收敛;
- 若\(\displaystyle\int_{a}^{+\infty} f(x) dx\)发散,则\(\displaystyle\int_{a}^{+\infty} g(x) dx\)发散。
若\(\displaystyle\lim_{x \to +\infty} \frac{f(x)}{g(x)} = L\)(\(L\)为非负实数或\(+\infty\)):
- 若\(0 < L < +\infty\),则\(\displaystyle\int_{a}^{+\infty} f(x) dx\)与\(\displaystyle\int_{a}^{+\infty} g(x) dx\)同敛散;
- 若\(L=0\)且\(\displaystyle\int_{a}^{+\infty} g(x) dx\)收敛,则\(\displaystyle\int_{a}^{+\infty} f(x) dx\)收敛;
- 若\(L=+\infty\)且\(\displaystyle\int_{a}^{+\infty} g(x) dx\)发散,则\(\displaystyle\int_{a}^{+\infty} f(x) dx\)发散。
5 例
计算\(\displaystyle\int_{1}^{+\infty} \frac{1}{x^2} dx.\)
解:根据定义,先计算定积分: \[ \int_{1}^{t} \frac{1}{x^2} dx = \left. -\frac{1}{x} \right|_{1}^{t} = -\frac{1}{t} + 1. \]
再取极限: \[ \lim_{t \to +\infty} \left( -\frac{1}{t} + 1 \right) = 1. \]
因此\(\displaystyle\int_{1}^{+\infty} \frac{1}{x^2} dx = 1\),该反常积分收敛。
计算\(\displaystyle\int_{0}^{1} \frac{1}{\sqrt{x}} dx,\) \(x=0\)为瑕点.
解: 根据瑕积分定义: \[ \int_{0}^{1} \frac{1}{\sqrt{x}} dx = \lim_{\varepsilon \to 0^+} \int_{\varepsilon}^{1} x^{-1/2} dx. \]
计算定积分: \[ \int_{\varepsilon}^{1} x^{-1/2} dx = \left. 2\sqrt{x} \right|_{\varepsilon}^{1} = 2 - 2\sqrt{\varepsilon}. \]
取极限: \[ \lim_{\varepsilon \to 0^+} (2 - 2\sqrt{\varepsilon}) = 2 \]
因此\(\displaystyle\int_{0}^{1} \frac{1}{\sqrt{x}} dx = 2\),该瑕积分收敛。
判断\(\displaystyle\int_{1}^{+\infty} \frac{1}{x} dx\)的敛散性.
解: \[\int_{1}^{+\infty} \frac{1}{x} dx = \lim_{t \to +\infty} \int_{1}^{t} \frac{1}{x} dx = \lim_{t \to +\infty} \ln t = +\infty. \]
极限不存在,因此该反常积分发散。
计算\(\displaystyle\int_{-\infty}^{+\infty} \frac{1}{1+x^2} dx.\)
解: 取中间点\(c=0\),拆分积分: \[ \int_{-\infty}^{+\infty} \frac{1}{1+x^2} dx = \int_{-\infty}^{0} \frac{1}{1+x^2} dx + \int_{0}^{+\infty} \frac{1}{1+x^2} dx. \]
分别计算: \[ \begin{aligned} &\int_{-\infty}^{0} \frac{1}{1+x^2} dx \\ = &\lim_{t \to -\infty} \int_{t}^{0} \frac{1}{1+x^2} dx\\ = &\lim_{t \to -\infty} (\arctan 0 - \arctan t) = \frac{\pi}{2}. \end{aligned}\]
\[\begin{aligned} &\int_{0}^{+\infty} \frac{1}{1+x^2} dx = \lim_{t \to +\infty} \int_{0}^{t} \frac{1}{1+x^2} dx \\ = &\lim_{t \to +\infty} (\arctan t - \arctan 0) = \frac{\pi}{2}\end{aligned}\]
因此: \[\int_{-\infty}^{+\infty} \frac{1}{1+x^2} dx = \frac{\pi}{2} + \frac{\pi}{2} = \pi. \]
6 总结
- 反常积分的核心是将其转化为定积分的极限计算.
7 常用结论
- 数列以求和的形式给出, 且较为复杂, 其它方法做不出来, 就要想到化为定积分.
关键是按步骤写出定积分的表达式.
写出求和的通项.
确定积分变量.
确定被积表达式.
确定积分上下限.
确定是否有系数.
- 注意有时需要先用夹逼放缩, 去掉一些无关的高阶无穷小, 才能写出定积分.
例 求极限 \[\lim_{n \rightarrow \infty}\left(\frac{1}{n+a}+\frac{1}{n+2a}+\cdots+\frac{1}{n+na} \right).\] 写成定积分有两种可能性.
写出求和的通项. \[\frac{1}{n}\cdot \sum_{i=1}^n \frac{1}{1+a{\frac{i}{n}}}.\]
确定积分变量(含有\(\frac{i}{n}\)的).
\[x_i=\frac{i}{n}.\]
确定被积函数(把积分变量换成\(x\)). \[\frac{1}{1+ax}\]
确定积分上下限. 代入\(i=0, n\)得\[a=x_0=0=上限,x_n=1=下限.\]
确定是否有系数. \[dx=\frac{上限-下限}{n}=\frac{1}{n}.\] 系数为1.
所以得极限等于\(\int_0^1 \frac{1}{1+ax} dx.\)
写出求和的通项. \[\frac{1}{n}\cdot \sum_{i=1}^n \frac{1}{1+a\frac{i}{n}}.\]
确定积分变量.
\[x_i=a\frac{i}{n}.\]
确定被积函数. \[\frac{1}{1+x}\]
确定积分上下限. 代入\(i=0, n\)得\[下限=x_0= 0, 上限=x_n=a.\]
确定是否有系数. \[dx=\frac{a-0}{n}=\frac{a}{n}.\] 系数为\(\frac{1}{a}\).
- 所以得极限等于 \[\frac{1}{a}\lim_{n \rightarrow \infty}\frac{a}{n}\cdot \sum_{i=1}^n \frac{1}{1+a\frac{i}{n}}=\frac{1}{a}\int_0^1 \frac{a}{1+ax} dx.\]